Największy portal dla szkół i instruktorów nauki jazdy. - prawo jazdy, nauka jazdy, kodeks drogowy, testy na prawo jazdy

Prezydent Bronisław Komorowski podpisał 25 stycznia 2011 r. ustawę o kierujących. Tym samym, po sześciu latach prac legislacyjnych arcyważny dla milionów Polaków dokument stał się faktem. Zastanówmy się, jakie przynosi on konsekwencje.

Na wstępie należy wziąć pod uwagę, że wiele zapisów wynikało wprost z dyrektyw unijnych, ale przy części po raz kolejny ktoś popisał się... kreatywnością. Z uwagi na rewolucyjność tej ustawy dobrze się stało, że większość jej zapisów wchodzi w życie rok po uchwaleniu, a więc najwcześniej w 2012 roku. Jest więc czas, by przystosować się do zmian lub wspólnymi siłami spróbować jeszcze poprawić nietrafione rozwiązania.

A oto skrócony wykaz najważniejszych zmian z redakcyjnym komentarzem.

Koniec szkolenia „problemowych” obcokrajowców

Dotychczas do Polski falami napływali obcokrajowcy (głównie Niemcy), pragnący uzyskać polskie „unijne” prawo jazdy. Korzystali z luki w przepisach Unii Europejskiej, pozwalające na uzyskanie prawa jazdy u innego członka Wspólnoty, pod warunkiem braku orzeczonego zakazu prowadzenia pojazdów. W nowej ustawie dopisany został zakaz wydania prawa jazdy osobie, która uzyskała za granicą prawo jazdy, a obecnie ma je zatrzymane lub znajduje się w okresie cofnięcia uprawnienia. Wymóg takiego zapisu nałożyła dyrektywa UE.

OSK+

OSK spełniającym dodatkowe wymagania może zostać każdy ośrodek szkoleniowy, jeżeli:
- szkoli co najmniej od 5 lat;
- w ofercie posiada szkolenia na kategorię: A, B, C i D;
- posiada odpowiednie warunki lokalowe, tj. w pełni wyposażone biuro (wraz z archiwum, salą wykładową i zapleczem audio-wizualnym) oraz plac manewrowy (ogrodzony zgodny z wymogami ustawy i rozporządzeń wykonawczych);
- posiada pojazdy szkoleniowe dla kat. A, B, C i D, przy czym co najmniej jeden pojazd w zakresie danej kategorii prawa jazdy jest własnością tego przedsiębiorcy lub przedmiotem umowy leasingu, pojazd w zakresie prawa jazdy kat. A i B jest nie starszy niż 5 lat, w zakresie kat. C niż 7 lat, a w zakresie kat. D niż 12 lat;
- dysponuje pomocami i środkami dydaktycznymi zapewniającymi prowadzenie szkolenia zgodnie z obowiązującym programem szkolenia w zakresie: uzyskiwania uprawnień do kierowania pojazdami w zakresie prawa jazdy kat. A, B, C i D, uzyskiwania uprawnień instruktorów nauki jazdy, szkolenia osób ubiegających się o kartę rowerową;
- zatrudnia wykwalifikowaną kadrę dydaktyczną, w tym: dwóch instruktorów posiadających uprawnienia do prowadzenia szkolenia w zakresie prawa jazdy kat. B lub C, od co najmniej 5 lat, jednego instruktora posiadającego uprawnienia do prowadzenia szkolenia w kat. A, B, C lub B, C, D oraz osobę posiadającą przygotowanie pedagogiczne;
- posiada akredytację kuratora oświaty.
Dodatkowe uprawnienia OSK+ po uzyskaniu wpisu u starosty, to między innymi:
a) prowadzenie szkolenia osób w formie nauczania na odległość z wykorzystaniem technik komputerowych i Internetu (learning);
b) prowadzenie kursów instruktorów nauki jazdy;
c) organizowanie 3-dniowych warsztatów doskonalenia zawodowego wszystkim zainteresowanym instruktorom i wykładowcom oraz wydawanie zaświadczeń potwierdzających uczestnictwo w tych warsztatach;
d) prowadzenia za­jęć dla osób ubiegających się o wydanie karty rowerowej (na mocy porozumienia z dyrektorem szkoły).
Wydaje się, że wymagania, aby uzyskać wpis do ewidencji ośrodków szkolenia spełniających dodatkowe wymagania (tzw. OSK+) są dość wygórowane. Wiele osób sugeruje, iż daje możliwości monopolizacji rynku lub nawet dyskryminacji pozostałych ośrodków poprzez izolowanie od obowiązkowych szkoleń. Naszym zdaniem wprowadzenie obowiązkowych, corocznych szkoleń doskonalących instruktorów nie powinno przyczynić się do dyskryminacji ani monopolizacji, a tak naprawdę da pole do prawdziwej konkurencji między OSK+. Te, które będą oferowały wyższy poziom szkolenia, na pewno podejmą próbę ściągnięcia na szkolenia instruktorów z ościennych powiatów. Kierownik lub właściciel takiego ośrodka będzie zdawał sobie sprawę z tego, że poprzez swój profesjonalizm nie tylko buduje markę firmy, ale również zarabia pieniądze.
OSK+ wbrew pozorom nie zawsze będzie konkurencyjne w stosunku do „małego” ośrodka. Na utrzymanie takiej firmy potrzebne są dość duże przychody miesięczne (administracja, instruktorzy z wyższymi wymaganiami finansowymi) oraz szereg dodatkowych, tylko z pozoru niewinnych utrudnień, jak na przykład podwójne kontrole - starostwa i osobne kuratora oświaty.

Obowiązki kierownika ośrodka

Zgodnie z ustawą kierownik ośrodka szkoleniowego ma dodatkowe obowiązki, w myśl których musi:
- przedstawić odpowiedniemu staroście - najpóźniej w następnym dniu roboczym od dnia rozpoczęcia kursu - informację o terminie, czasie i miejscu, w których będą prowadzone zajęcia oraz listę uczestników kursu;
- przedstawić odpowiedniemu staroście - najpóźniej 3 dni przed planowanym przeprowadzeniem egzaminu wewnętrznego - informację o terminie i miejscu jego przeprowadzenia;
- przekazywać odpowiedniemu staroście - w terminie 14 dni od dnia zakończenia kursu i wydania zaświadczenia o jego ukończeniu - następujące dane osób, które ukończyły kurs: imię i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, numer PESEL, a w przypadku osoby nieposiadającej tego numeru – serię, numer i naz­wę dokumentu potwierdzającego tożsamość oraz nazwę państwa, które wydało ten do­kument, adres zamieszkania, zakres ukończonego kursu, imię i nazwisko odpowiednio instruktora lub wykładowcy, który prowadził zajęcia, jego numer ewidencyjny oraz numer ewidencyjny jednostki szkolącej;
- umożliwić osobie upoważnionej przez sta­rostę przeprowadzenie kontroli wymaganej doku­men­tacji, kontroli prowadzonych zajęć oraz uczest­nictwo w tych zajęciach;
- składać odpowiedniemu staroście, dokumenty za­wierające informację o przeprowadzonych kursach do dnia 31 stycznia każdego roku – w za­kresie dotyczącym poprzedniego roku, w terminie 14 dni od dnia, w którym przedsiębiorca zrezygnował z prowa­dzenia ośrodka szkolenia kierowców lub, w którym wydano decyzję o zakazie prowadzenia przez przedsiębiorcę ośrod­ka szkolenia kierowców – w zakresie dotyczącym okresu od dnia 1 stycznia bieżącego roku do tego dnia.

Dodatkowe obowiązki nie należą do zbyt „przyjemnych”, a ponadto mogą być potraktowane, jako nałożenie ograniczeń na prowadzoną działalność gospodarczą. Jest to spore utrudnienie, ale docelowo może przysłużyć się całej branży w walce z nieuczciwą konkurencją, która polega na przyjmowaniu nowych osób w trakcie trwania kursu. W pogoni za wzrostem przychodów nie można zapominać, że prawo jazdy nie jest zdobywane dla „szpanu”, a młodzi kierowcy zawsze trafiają na drogi… Jest jeszcze sporo czasu do wejścia w życie tej ustawy, dlatego, aby system mógł płynnie funkcjonować, potrzebna byłaby aplikacja pozwalająca na zgłoszenia on-line.
Komu zaświadczenie?

OSK wydaje zaświadczenie o ukoń­czeniu szkolenia osobie, która uczestniczyła w minimum 80 % przewidzianych w pro­gramie zajęć teoretycznych, we wszystkich przewidzianych w progra­mie zajęciach praktycznych oraz uzyskała pozytywny wynik egzaminu wew­nętrznego. Tym samym dopuszczona została możliwość bezkarnego ominięcia 20% zajęć teoretycznych. Celowość tego posunięcia budzi wątpliwość, zwłaszcza, że wiedza uzyskana na kursie z założenia nie ma służyć jedynie do zdania egzaminu, lecz w znaczący sposób przyczynić się do poprawy bezpieczeństwa na drogach.

Otwarcie OSK

Do podstawowych (obecnie obowiązujących) wymagań ustawodawca dopisuje również obowiązek zatrudnienia instruktora posiadającego poza uprawnieniami również 3-letnią, udokumentowaną praktykę w szkoleniu kandydatów na kierowców w zakresie kategorii złożonej we wniosku.
Zapis ten ma na celu prawdopodobnie ograniczenie otwierania nowych OSK przez świeżo upieczonych adeptów kursu instruktorskiego, lub innych przedsiębiorców. Stanowi ograniczenie dostępu do rynku, a nie blokadę. Może mieć pewien wpływ na podwyżkę ceny kursu oferowanego przez nowe ośrodki.
Kurs instruktorów
Kurs dla kandydatów na instruktorów może prowadzić OSK+. Dodatkowo taki ośrodek będzie uprawniony do organizowania 3-dniowych warsztatów doskonalenia zawodowego dla wszystkich zainteresowanych tym instruktorów i wykładowców oraz do wydawania zaświadczeń potwierdzających uczestnictwo w takich warsztatach.
Powyższe zapisy stanowią małą rewolucję na rynku szkolenia instruktorów, ale na szczęście ustawodawca nie zapomniał o okresie przejściowym dla ośrodków, które w dniu wejścia w życie prowadziły kursy, a nie spełniają dodatkowych wymagań nałożonych dla OSK+. Będą one miały rok na spełnienie dodatkowych wymagań i uzyskanie wpisu lub wygaszenie tej działalności.

Obowiązki instruktora

Instruktor jest obowiązany informować starostę o numerze ewidencyjnym ośrodka, w którym rozpoczął szkolenie (najpóźniej w dniu rozpoczęcia zajęć) oraz corocznie uczestniczyć w war­sztatach doskonalenia zawodowego (następnie przedłożyć do 7 stycznia następnego roku zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w nich uczestnictwo). Oczywiście, ma też obowiązek w trakcie pracy posiadać legitymację instruktora oraz okazywać ją na żądanie uprawnionych podmiotów.

Obowiązki wykładowcy

Wykładowcą jest instruktor wpisany do rejestru prowadzonego przez starostę właściwego ze względu na miejsce zamieszkania.
Wykładowca jest obowiązany informować starostę o numerze ewidencyjnym ośrodka, w którym rozpoczął szkolenie (najpóźniej w dniu rozpoczęcia zajęć) oraz corocznie uczestniczyć w war­sztatach doskonalenia zawodowego (następnie przedłożyć do 7 stycznia następnego roku zaświadczenie potwierdzające uczestnictwo w nich uczestnictwo). Oczywiście w trakcie pracy posiadać zaświadczenie o wpisie do ewidencji wykładowców oraz okazywać ją na żądanie uprawnionego podmiotu.

Kontrola OSK

Przy sprawowaniu nadzoru nad OSK ze starostą współpracują:
- starostowie, na których obszarze działania znajduje się infrastruktura ośrodka,
- policja w zakresie kontroli wykonywania praktycznej nauki jazdy,
- WORD w zakresie pomocy merytorycznej oraz przeka­zywania informacji o wynikach egzaminu państwowego uzyskiwanych przez osoby, które ukończyły szkolenie w danym ośrodku szko­lenia kierowców,
- administrator centralnej ewidencji kierowców w zakresie przekazywania informacji o naru­szeniach przepisów ruchu drogowego popełnionych przez kierowców, którzy ukończyli szkolenie w danym ośrodku szkolenia kierowców.
Kontrolujący mają do prawo do:
- żądania od kierownika i pracowników OSK pisemnych lub ustnych wyjaśnień, udostępniania dokumentów i in­nych nośników informacji oraz udostępniania wszelkich danych mających związek z przed­miotem kontroli;
- wstępu na teren OSK i do pomieszczeń, gdzie są prowadzone zajęcia, w dniach i godzinach, w których jest lub powinna być wykonywana przez ośrodek działalność, oraz do pojazdów wykorzy­stywa­nych do nauki jazdy;
- uczestnictwa w przeprowadzanych zajęciach.
Rażące naruszenia, skutkujące skreśleniem przedsiębiorcy z rejestru przedsiębiorców prowadzących ośrodek szkolenia kierowców:
- wielokrotne prowadzenie szkolenia: w sposób niezgodny z wymaganymi warunkami przeprowadzania zajęć, w sposób niezgodny z programem szkolenia, pojazdami niespełniającymi wymagań, nieprzedstawienie informacji staroście dotyczących rozpoczęcia, egzaminu wewnętrznego i zakończenia szkolenia;
- wielokrotne wystawienie niezgodnie ze stanem faktycznym zaświadczenia o ukończeniu szkolenia;
- odmowa poddania się kontroli.

Wykreślenie z ewidencji instruktorów 

Poza dotychczasowymi obostrzeniami dodano:
- nieprzedłożenia do dnia 7 stycznia każdego roku zaświad­czenia potwierdzającego uczestnictwo w roku ubiegłym w war­sztatach doskonalenia zawodowego;
- dopuszczenia się rażącego naruszenia prze­pisów poprzez: wielokrotne przeprowadzenie szkolenia niezgodnie z obowiązującym programem szkolenia, wielokrotne przeprowadzenie szkolenia praktycznego jednocześnie dla więcej niż jednej osoby szkolonej, potwierdzenie nieprawdy w dokumentacji dotyczącej szkolenia.

Egzamin

Dotychczas przystąpić do egzaminu można było po uzyskaniu wieku wymaganego dla danej kategorii prawa jazdy (np. B po ukończeniu 18 roku życia). Po wejściu w życie tej ustawy do egzaminu można przystąpić już na miesiąc przed osiągnięciem minimalnego wieku

Okres próbny

Wszystkie osoby, które po raz pierwszy uzyskają prawo jazdy, podlegają 2-letniemu okresowi próbnemu, licząc od dnia wydania dokumentu. Podczas jego trwania obowiązkowo (pomiędzy 4 a 8 miesiącem) muszą odbyć kurs dokształcający w WORD (2 godziny - zakres BRD) oraz w ODTJ (1 godzina - praktyczne szkolenie w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym).

Dodatkowe obostrzenia - przez pierwsze 8 miesięcy pojazd oznaczony listkiem klonowym oraz dozwolona maksymalna prędkość 50 km/h w obszarze zabudowanym, 80 km/h poza obszarem zabudowanym i 100 km/h na autostradzie. Osoba taka nie może również rozpocząć działalności lub podjąć pracy polegającej na kierowaniu pojazdem kat. B, chyba, że uzyskała kwalifikację wstępną.
Okres próbny może ulec wydłużeniu nawet o 2 lata, jeżeli kierowca popełnił dwa wykroczenia przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji, stwierdzone w tym okresie mandatami karnymi lub prawomocnymi wyrokami sądów.

Wojewódzkie Ośrodki Ruchu Drogowego

Na mocy ustawy ośrodki egzaminowania będą prowadziły dodatkowo:
- kursy dokształcające w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego – 2 godz. dla osób w okresie próbnym pomiędzy 4 i 8 miesiącem od dnia wydania prawa jazdy,
- kursy reedukacyjne w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego lub w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii,
- kursy dla kierujących pojazdami uprzywilejowa­nymi. 
Po ukończeniu kursu WORD wyda odpowiednie zaświadczenie. Wniesione opłaty na potrzeby przeprowadzenia kursów będą stanowiły przychody WORD.
Wiele osób zarzuca, że tymi zapisami został ukryty sposób na finansowanie działalności WORD w trudnych czasach niżu demograficznego. Nie zapominajmy jednak, że te instytucje z wypracowanego zysku realizują program poprawy bezpieczeństwa ruchu drogowego, m.in. prowadząc szkolenia i pogadanki wśród najmłodszych oraz wyposażają sale wychowania komunikacyjnego.

Ośrodki Doskonalenia Techniki Jazdy

Na mocy ustawy ODTJ stopnia podstawowego będą prowadziły:
- praktyczne szkolenia w zakresie zagrożeń w ruchu drogowym - w formie ćwiczeń praktycznych – 1 godz. dla osób w okresie próbnym pomiędzy 4 a 8 miesiącem od dnia wydania prawa jazdy.
Jest to dość niezrozumiały i w pewnym sensie kłopotliwy zapis, gdyż ODTJ jest o wiele mnie niż WORD i mogą być problemy z dotarciem do nich. Poczekajmy zatem na rozporządzenie wykonawcze Ministra Infrastruktury w sprawie wymagań dla „podstawowych” ODTJ, a następnie sprawdzimy, czy w Polsce przybędzie takich podmiotów. Niewątpliwie pojawia się pewnego rodzaju szansa dla istniejących OSK na rozszerzenie swojej działalności.

Uprawnienia starosty

Starosta może rozdawać skierowania na:
- kontrolne sprawdzenie kwalifikacji w formie egzaminu pań­stwowego, jeżeli istnieją uzasadnione zastrzeżenia, co do ich kwalifikacji;
- badanie lekarskie, jeżeli kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu lub istnieją uzasadnione, zastrze­żenia co do stanu zdrowia;
- badanie psychologiczne w zakresie psychologii transportu, jeżeli kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu, przekroczył liczbę 24 punktów otrzy­manych za naruszenia przepisów ruchu drogowego, w okresie próbnym popełnił dwa wykro­czenia przeciwko bezpieczeństwu w komu­nikacji, kierowała pojazdem, który uczestniczył w wypadku drogowym, w następstwie którego inna osoba poniosła śmierć lub doznała obrażeń;
- kurs reedukacyjny w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, jeżeli kierowca przekroczył liczbę 24 punktów za naruszenie przepisów ruchu drogowego, w okresie próbnym popełnił, co najmniej dwa wykroczenia przeciwko bezpiecze­ń­stwu w komunikacji;
- kurs reedukacyjny w zakresie problematyki przeciwalkoholowej i przeciwdziałania narkomanii, jeżeli kierowca prowadził pojazd w stanie nietrzeźwości, w stanie po użyciu alkoholu lub środka dzia­łającego podobnie do alkoholu.

Wymiana praw jazdy

Od 19 stycznia 2013 r. czeka nas wymiana praw jazdy na jednolity unijny wzór. Obejmie wszystkie prawa jazdy wydane do 18 stycznia 2013 r. włącznie. Proces ten będzie długofalowy, ostatnie prawa jazdy „starego wzoru” będą podlegały wymianie do 2033 r. Niemniej jednak jest to wyciągnięcie ręki do portfela kierowców, nałożone przez Unię Europejską.

Opracowanie: Damian Bogusławski

(Tekst ukazał się w Strefie Jazdy nr 1/17 2011)